Theo chương trình rèn kỹ năng sống do UNESCO đề xuất thì rèn luyện cách ứng phó tích cực là một trong 8 nội dung quan trọng của chương trình này. Tại Việt nam, chương trình này được triển khai thí điểm trong phạm vi hẹp với một số đối tượng chỉ với một số nội dung mà thôi. Rèn luyện cách ứng phó cho trẻ vị thành niên nói chung đã chưa được quan tâm đúng mức. Từ thực trạng cách ứng phó của trẻ vị thành niên nước ta hiện nay thì chương trình rèn kỹ năng sống ở phạm vi rộng hơn là rất cần thiết. Đây cũng là điều mà các nhà công tác xã hội cần lưu tâm.

Kết quả nghiên cứu cho thấy một số cách ứng phó mang tính ổn định qua các hoàn cảnh, còn một số khác lại thay đổi theo từng hoàn cảnh khác nhau. Như thế trong một chừng mực nhất định hoàn cảnh cũng tham gia vào việc quyết định trẻ ứng phó như thế nào. Kết quả còn cho thấy cách ứng phó phụ thuộc vào việc trải nghiệm những sự kiện diễn ra trong cuộc đời. Như vậy kinh nghiệm có thể tạo nên những kỹ năng ứng phó. Theo lý thuyết tâm lý học nhận thức xã hội, kinh nghiệm có thể đến từ những trải nghiệm trực tiếp, nhưng cũng có thể học được bằng cách quan sát. Vì thế rèn kỹ năng thông qua các tình huống đặt ra sẽ giúp trẻ bổ sung kiến thức cũng như kỹ năng về mặt lý thuyết. Điều này sẽ giúp trẻ chuẩn bị tinh thần để đương đầu, ứng phó với những tình huống khó khăn trên thực tế.

Hình thức học tập

- Tổ chức các lớp học ngoại khoá theo những chuyên đề nhất định phù hợp với những điều mà trẻ thường bị vướng mắc trên thực tế (quan hệ gia đình, tình bạn, tình yêu và những hoàn cảnh bất thường khác). Buổi học phải được diễn ra trong không khí trao đổi thẳng thắn chứ không làm cho trẻ cảm thấy chúng đang bị giáo dục.
- Lồng ghép kiến thức qua các cuộc thi tìm hiểu kiến thức và bình chọn cách ứng xử hay nhất trong những tình huống khó cho học sinh các cấp học.
- Tập huấn và nâng cao kiến thức về vấn đề này cho các cán bộ làm công tác xã hội. 

Những điều cần chú ý khi xây dựng chương trình 

Nội dung chương trình cần quan tâm đến những đặc điểm trong cách ứng phó của trẻ cũng như những điểm mạnh và điểm yếu trong cách ứng phó của trẻ.

Trẻ vị thành niên ngày nay ưa những hành động cụ thể hơn là ngồi một chỗ để ngẫm nghĩ về những điều đã qua. Vì thế trong nội dung cần luyện cho trẻ thói quen dành vài phút suy nghĩ trước khi hành động. Kỹ năng suy nghĩ cũng cần được quan tâm đúng mức (nghĩ những gì, nghĩ như thế nào).

Chương trình cũng cần chú ý đến những nhân tố chi phối cách ứng phó tích cực cũng như những nhân tố chi phối cách ứng phó tiêu cực, để từ đó có những mô hình thích hợp để tập huấn cho học sinh. Kết luận về mô hình đa nhân tố ảnh hưởng đến cách ứng phó cho thấy cùng lúc phải quan tâm chú ý một cách đồng bộ đến nhiều nhân tố: vừa quan tâm đến việc thiết lập những hoàn cảnh thuận lợi cho trẻ, vừa tạo điều kiện thúc đẩy tính tự chủ của cá nhân. Nếu chỉ chú ý quan tâm đến việc xây dựng, cải tạo hoàn cảnh khách quan thì chưa đủ mà cả những nhân tố chủ quan ở mỗi đứa trẻ.

Nghiên cứu cho thấy các nhóm trẻ khác nhau có một số cách ứng phó đặc trưng. Vì thế đặc điểm của từng nhóm trẻ cũng cần phải lưu ý trong việc xây dựng chương trình. Tính đa dạng của các cách ứng phó cũng cho thấy không có những khuôn mẫu hành vi nhất định trong một bối cảnh xã hội phát triển và phức tạp hiện nay. Vì thế cần cho trẻ nhiều cách để chúng lựa chọn cái tốt nhất đối với mình.

Trong những hoàn cảnh khó khăn bất thường, mang tính tình huống, trẻ thường hành động kém kiềm chế hơn. Vì thế trẻ nên được rèn luyện qua các bài tập tình huống, chúng sẽ trở nên tự chủ hơn trong thực tế.

Tổng hợp lại, một quan điểm chung nhất là rất cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các nhà quản lý xã hội, các cơ quan chức năng, các nhà công tác xã hội và các nhà tâm lý học. Một mặt, các nhà tâm lý học, các nhà công tác xã hội cần năng động hơn để mở rộng hoạt động của mình trong những môi trường có liên quan (Bộ giáo dục, trường học, các cơ quan quản lý xã hội), mặt khác xã hội cũng cần tạo điều kiện thuận lợi, bộ giáo dục cần quan tâm đến các chính sách liên quan (nội dung chương trình học tập, mở các lớp ngoại khoá, tổ chức bộ phận tư vấn tâm lý học đường, tập huấn cho giáo viên...), tất cả vì một mục đích: gìn giữ và bảo vệ trẻ em.

Theo Khánh Đan (L.H)